Türkiye’deki 20 Milyar Dolarlık Fon Skandalı Nasıl Ortaya Çıktı ve Bedelini Kim Ödeyecek?

2025 yılında, TLY adlı tek bir Türk hedge fonu %4.233 getiri sağladı. Aynı yıl Borsa İstanbul'un ana endeksi %14,6 getiri sağladı. Bu süre zarfında fonun değeri 889 milyon liradan 35,3 milyara, yatırımcı sayısı ise 11'den 43.228'e yükseldi. 17 Eylül 2026'da, fon diğer 130 fonla birlikte donduruldu ve o günden bu yana açıklanan birim fiyatı sıfır olarak gösterilmektedir.

Türk medyasının şu anda “fon vurgunu” olarak adlandırdığı olay, son yirmi yılın en büyük finans skandalıdır. Bu skandal, 455.758 yatırımcıyı etkiledi, 2008'den bu yana Türk hisse senetleri için en kötü ayın yaşanmasına neden oldu, eski bir bakan ile bir dizi düzenleyici kurum yetkilisinin tutuklanmasına yol açtı ve MSCI'yi, Türkiye'nin gelişmekte olan piyasa statüsünü kaybedebileceği konusunda uyarmaya itti. İşte şu ana kadar bilinenler, henüz kanıtlanmamış olanlar ve bu olayın daha önceki dolandırıcılık vakalarıyla karşılaştırılması.

Aslında ne oldu?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül’de yedi portföy yöneticisi tarafından yönetilen tüm fonların işlemlerini durdurdu ve bunlardan 131’inin tasfiyesine karar verdi: Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls. Bu şirketler, fonlarını resmi fon platformu olan TEFAS üzerinden satmışlardı; bu nedenle sıradan tasarruf sahipleri, bu fonları diğer düzenlemeye tabi ürünler gibi değerlendirmişlerdi.

İddia edilen model basit ve kendi kendini pekiştiren bir yapıya sahipti. Fonlar, serbestçe işlem gören hisseleri az olan küçük şirketlerin hisselerini yoğun bir şekilde satın alıyordu; dolayısıyla kendi alımları hisse fiyatlarını yukarı çekiyordu. Fiyatların yükselmesi, fonların beyan ettiği getirileri artırıyordu; bu getiriler yeni sermayeyi çekiyordu ve yeni sermaye de aynı hisselerden daha fazlasını satın alıyordu. Ekonomist Özgür Orhangazi, bu yapıyı “Ponzi benzeri” olarak nitelendirdi; tek fark, yeni gelen paranın önceki yatırımcılara ödeme yapmak yerine varlıkları satın almasıydı.

Gündoğdu Gıda, şirketin kendisi suçlanmasa da, söz konusu iddia edilen düzeni şirket düzeyinde ortaya koymaktadır. Pusula'nın fonları, Şubat 2026'da hisse başına yaklaşık 340 lira fiyatla hisse almaya başladı ve Ağustos ayında 1.593 ila 1.816 lira arasında alımlarına devam etti; bu noktada şirketin %38,67'sine sahip olmuştu. Savcılar ve basın haberleri, daha derin katmanları da ortaya koymaktadır: hissedarların hisselerinin sadece çok küçük bir kısmını halka arz etmeye ikna edilmesi, fonların diğer fonları satın alması, elindeki hisseler karşılığında borç alınması ve fon paralarının şirket tahvilleri yoluyla yeniden dolaşıma sokulması.

Müzik nasıl durdu?

Tetikleyici unsur, bir baskın değil, bir kural değişikliğiydi. 28 Ağustos’ta SPK, bir hedge fonunun işlem hacmi düşük bir şirkette sahip olabileceği hisse oranına bir üst sınır getirdi. Sınırları aşan fonlar, kendi elleriyle değerini şişirdikleri hisseleri satmak zorunda kaldılar, ancak bu hisseler için alıcı bulunamadı. Ardından fonlardan para çekimleri yaşandı: 28 Ağustos ile 17 Eylül arasında sektörden 210 milyar liradan fazla para çıktı; bunun yaklaşık 132,7 milyar lirasını tek başına Pusula fonları oluşturdu.

Temel tasarım hatası, bir uyumsuzluktu. Fonlar, birkaç gün içinde ödeme yapmayı vaat etmelerine rağmen, haftalarca satılamayan hisseleri elinde tutuyordu. Uluslararası düzenleyici kurumlar, İngiltere’deki Woodford vakasından bu yana tam da bu konuda uyarıda bulunmuş ve itfa kısıtlamaları, bildirim süreleri ile satıcılara ayrılma maliyetini yansıtan fiyatlandırma uygulamalarını önermişlerdir.

Pusula, 15 Eylül’de itfa ödemelerini gerçekleştiremedi. Tera, 16 Eylül’de iki fonun itfa ödemelerini yerine getiremedi ve o gün piyasa genelinde devre kesici mekanizmasının devreye girmesinin ardından BIST 100 %5,54 oranında düştü. Ertesi sabah SPK, 131 fonu dondurdu.

Uyarılar aylardır kayıtlara geçmişti. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Kasım 2025’te belirli fonlar aracılığıyla manipülasyon yapıldığını kabul etti ve o Aralık ayında nitelikli yatırımcı eşiği yükseltildi. MSCI’nin 2026 tarihli piyasa sınıflandırması incelemesinde, “fon portföyleri aracılığıyla olası koordineli alım satım faaliyetleri”ne ilişkin uyarılar zaten yer almıştı. Düzeltme, hasar meydana geldikten sonra geldi.

Kaç kişi, ne kadar para

Merkezi menkul kıymet deposunun kayıtlarına göre resmi rakam 455.758 tekil yatırımcıdır. Basında yer alan ilk tahminler yaklaşık 353.000 ile 514.000'in üzerinde bir rakam arasında değişiyordu; bu fark, kişi sayısı yerine hesap sayısının dikkate alınmasından ve depo verileri gelmeden önce yapılan tahminlerden kaynaklanıyordu.

Bu konudaki rakamları kesin olarak belirlemek daha zordur ve dürüstçe söylemek gerekirse, bir aralık söz konusudur.

Şekil	Neyi ölçer?
Yaklaşık 18–20 milyar dolar	İşlemlerin durdurulduğu sırada 131 fonun toplam büyüklüğü (Şimşek bu rakamı 18,3 milyar dolar olarak belirtmişti), GSYİH’nin yaklaşık %1’i
%7,7	Fon piyasasındaki portföy değerinin payı
647 milyar lira	Eylül başından 20 Ekim’e kadar tüm Türk fonlarından gerçekleşen net çıkışlar
187,6 milyar lira	13–16 Eylül tarihlerinde piyasadan çıkan 214 kişi ve şirketin elde ettiği iddia edilen haksız kazançlar
130,2 milyar lira	5 Kasım itibarıyla 420.031 kişiye geri ödeme yapıldı

Tablo kaynakları:

Bir tasarruf sahibi için en önemli rakam, değer kaybıdır. Şimşek’e göre, tasfiyesi tamamlanan hisse senedi ağırlıklı fonlar, 17 Eylül’deki değerlerinin yaklaşık %58’ini geri ödedi; bu, %42’lik bir değer kaybı anlamına geliyor. Öte yandan, üç şirketteki para piyasası fonları ise hafif bir kâr elde etti. 5 Kasım itibarıyla 179.449 kişi net yatırım tutarının tamamını geri aldı. 7596 sayılı yeni yasa, fon başına yatırımcı başına en fazla 1 milyon lira tutarında ara ödemelere izin veriyor; bu ödemelerde daha küçük tutarlı yatırımcılar öncelikli olarak ödenecek.

Şu ana kadar masraflar vergi mükelleflerine değil, yatırımcılara ve şüphelilerden ele geçirilen varlıklara yükleniyor. Şimşek, bütçe kaynaklarından hiçbir paranın kullanılmayacağını belirtti. Bu durum ahlaki tehlikeyi sınırlıyor, ancak geri kazanımın, savcıların yurtdışında izi sürülen varlıklar da dahil olmak üzere, erken satış yapanlardan ne kadar geri alabileceğine bağlı olduğu anlamına geliyor.

Yatırımcıların uğradığı kayıplara ilişkin resmi bir toplam rakam bulunmamaktadır ve bu konunun belirsiz olmasının bir nedeni vardır. 17 Eylül'deki değerler, iddia edilen manipülasyon nedeniyle zaten şişirilmişti; dolayısıyla bu değerlere göre hesaplanan her "zararın" bir kısmı, ortadan kaybolan hayali bir kazançtır. Ancak zirveye yakın bir seviyede alım yapanlar için zarar gerçektir: şişirilmiş fiyatlar, geç alıcılardan erken satanlara para aktarmıştır.

Fonların ötesindeki çöküş

Skandal, 131 fonun sınırları içinde kalmadı. Eylül ayında BIST 100, %16,65 düşüş yaşadı ve Ekim 2008'den bu yana en kötü ayını geçirdi. 11 Mayıs'taki rekor seviyesinden 30 Ekim'deki en düşük seviyesine kadar endeks %28,9 değer kaybetti, ancak bu düşüşün bir kısmı skandaldan önce gerçekleşmişti.

Zarar, fonların yoğunlaştığı alanlarda yoğunlaştı. Eylül ayında, ilk 100’ün dışındaki hisse senetleri yaklaşık %35 değer kaybederken, en büyük 30 şirketin hisse senetleri ise %9,8 değer kaybetti. 28 Ağustos ile 26 Ekim arasında, borsada işlem gören 34 hisse senedi değerinin %80’inden fazlasını, 18 hisse senedi ise %90’ından fazlasını kaybetti. TLY fonunun çekirdeğini oluşturan altı hisse senedi, işlemlerin dondurulmasının ardından 8 seans üst üste limit aşağı kapanış yaptı; günlük işlem hacmi %99’dan fazla düştü: karşı tarafta alıcı kalmamıştı.

Fonlara hiç dokunmamış adi hisse sahipleri de bu durumdan etkilendi. Bireysel yatırımcıların hisse senedi portföyleri Eylül ayında 2,88 trilyon liradan 2,13 trilyona geriledi; bu, %26’lık bir düşüşe tekabül ediyor. Bireysel hisse senedi yatırımcılarının sayısı, Temmuz ayındaki yaklaşık 6,91 milyonluk zirveden 30 Ekim itibarıyla 6,55 milyona geriledi. Banka ve sanayi hisseleri de değer kaybetti; bunun nedeni muhtemelen fonların ve kaldıraçlı işlem yapan yatırımcıların elinden ne kadarını satabilirlerse satmış olmalarıdır; işte bu şekilde küçük sermayeli bir dolandırıcılık vakası, piyasa genelinde bir kayba dönüşür. Büyük sermayeli hisse senetlerindeki %9,8’lik düşüş, bu etkilenmenin gerçek ancak sınırlı olduğunu göstermektedir.

İki husus, tabloyu gerçekçi kılıyor. Yabancı yatırımcılar ılımlı bir satış eğilimi sergiledi: Beş hafta boyunca yaklaşık 693 milyon dolarlık net hisse satışı gerçekleşti; portföylerindeki düşüşün yaklaşık %91’i satışlardan ziyade fiyatların gerilemesinden kaynaklandı. Ayrıca Ekim ayındaki düşüşün, gelişmekte olan piyasalarda yaşanan geniş çaplı satış dalgası ve yeniden hızlanan enflasyon gibi başka etkenleri de vardı; dolayısıyla kaybedilen her puan bu skandala atfedilemez. Ancak Eylül ayındaki çöküş, büyük ölçüde iç faktörlere ve fonlara bağlıydı. Sıkça alıntılanan 173 milyar dolarlık piyasa değeri düşüşü, muhalefet partileri tarafından ortaya atılmış bir rakamdır ve temerrütlerden önce başlayan hareketler de dahil olmak üzere Ağustos ayından itibaren tüm piyasayı kapsamaktadır.

Bunun ekonomiye bundan sonra ne gibi etkileri olacak?

Kısa vadeli etkiler verilerde şimdiden görülmeye başlandı. Tüketici güven endeksi Ekim ayında 91,9’dan 84,8’e geriledi ve Ocak ayından bu yana en düşük seviyesine ulaştı. SPK, 3 Eylül’den bu yana tek bir halka arzı bile onaylamadı; bu durum 130’dan fazla şirketin beklemede kalmasına neden oldu. Türkiye’nin beş yıllık kredi temerrüt swapı spread’i, Eylül ayı sonunda Mayıs ayından bu yana ilk kez 250 baz puanın üzerine çıktı.

Bu durum kurumsal kredileri de etkiledi. Yatırım fonları, özel sektör tahvil stokunun yaklaşık %35’ini elinde bulunduruyordu; dolayısıyla bu dondurma kararı, piyasanın en büyük alıcısını en kötü anda ortadan kaldırdı. Ayrıca, yaklaşık 3.000 finans dışı şirketin de dondurulmuş fonlarda 116 milyar lira tutarında parası vardı; bunun büyük bir kısmı işletme sermayesiydi, bu da fon skandalını bir maaş ödeme sorununa dönüştürdü.

Bank of America’nın ekonomistleri Kasım ayında, finansal sisteme yönelik risklerin kontrol altında olduğu, ancak geri ödemelere ilişkin belirsizliğin güveni zedelediği ve iç talepteki yavaşlamayı derinleştirdiği yönünde bir değerlendirmede bulundular. Şimşek, aynı dönemde lira mevduatlarının 685 milyar lira arttığını ve mevduatlar içindeki lira payının %62’ye ulaştığını belirterek, bunun tasarruf sahiplerinin dolara kaçmadığının bir işareti olduğunu söyledi.

En büyük tarihsel risk MSCI’dir. Endeks sağlayıcısı, Ekim ayında Türkiye endekslerindeki değişiklikleri dondurmuş ve Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme kaydedilmezse, Türkiye’yi gelişmekte olan piyasalar kategorisinden sınır piyasaları veya bağımsız statüye geçirme konusunda istişarede bulunabileceğini belirtmiştir. Bir not indirimi, gelişmekte olan piyasalar endeks fonlarını satışa zorlayacak ve daha kalıcı bir etki olarak, halka arz piyasasının kapalı olduğu ve küçük şirketlerin finansman için borsaya bağımlı olduğu bir dönemde, Türkiye’yi çoğu küresel fon yöneticisinin referans endekslerinden çıkaracaktır.

Sanık sandalyesinde kim var?

Henüz kimse mahkum edilmemiştir ve aşağıda adı geçen herkesin masum olduğu varsayılmaktadır. 9 Kasım itibarıyla Adalet Bakanı Akın Gürlek, şüpheli sayısının 464 olduğunu, bunlardan 120'sinin tutuklu, 262'sinin adli denetim altında ve 40'ının firari olduğunu, 386 kişi ve 116 şirketin mal varlıklarına el konulduğunu açıkladı. Kasım ortasına kadar fonla ilgili başlıca şüphelilere yönelik herhangi bir iddianame düzenlenmediği bildirildi. Adı geçenlerden birkaçı suçlamaları reddediyor.

Ad	Görev	Bildirildiği şekliyle durum
Emre Tezmen	Tera Yatırım Holding'in kurucusu ve yönetim kurulu başkanı	Eylül sonundan beri tutuklu bulunuyor; suçlamaları reddediyor
Muhammed Yarız	Pusula Portföy Başkanı	Eylül ortasından bu yana tutuklu yargılanıyor
Erkan Kilimci	Tera yöneticisi; eski merkez bankası başkan yardımcısı	Eylül sonundan bu yana tutuklu yargılanıyor
Fatma Betül Sayan Kaya	Eski Aile Bakanı; 26 Eylül’de AKP Genel Başkan Yardımcılığı görevinden istifa etti	5 Kasım'dan beri tutuklu; masum olduğunu söylüyor
İbrahim Ömer Gönül	Eski SPK başkanı	5 Kasım'da adli denetim altında serbest bırakıldı
Enver Usca, Ercan Urkan	SPK eski başkan yardımcısı; SPK piyasa denetimi eski başkanı	7 Kasım'dan bu yana rüşvet şüphesiyle tutuklu bulunuyor
Korkmaz Enes Ergun	Borsa İstanbul’un eski genel müdürü	3 Kasım'dan bu yana rüşvet şüphesiyle tutuklu bulunuyor
Muhammet Erişen	Gözaltına alındığı sırada BDDK (bankacılık düzenleme kurumu) başkan yardımcısı	9 Kasım'dan bu yana tutuklu yargılanıyor
Yunus Arıncı	Takasbank’ın eski genel müdürü	11 Kasım'dan bu yana tutuklu yargılanıyor
Ertan Aydın	Eski AKP milletvekili; Erdoğan’ın başbakanlığı döneminde eski baş danışmanı	Ekim sonundan bu yana tutuklu yargılanıyor

Tablo kaynakları:

YENİ Parti, ilk olarak Sayan Kaya ve eşinin Nisan 2026’da bir hisse senedine yaklaşık 163 milyon lira yatırdıklarını ve yaklaşık 2,17 milyar lira çektiklerini iddia etti. Basın haberlerine göre, savcılığın iddianamesinde, Sayan Kaya’nın Nisan ayında Tera’daki bir hesap aracılığıyla Özata Denizcilik hisseleri satın aldığı ve bu hisseleri, hesapların dondurulmasından bir gün önce, 16 Eylül’de sattığı belirtiliyor. Kaya, suçlamaları reddederek, birikimlerini yatırdıklarını ve Tezmen ile yalnızca bir kez görüştüğünü belirtmiş, ayrıca 2 milyar liradan fazla tutarı geri ödediğini ifade etmiştir. Kocası ise adli denetim altında serbest bırakılmıştır.

Düzenleyici kurumların başkanları da herhangi bir suçlama yöneltilmeden görevlerinden ayrıldılar. SPK Başkanı Mahmut Sütcü 20 Ekim’de görevden alındı; BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu ise davayla herhangi bir bağlantısı olmadığını reddederek 11 Kasım’da istifa etti. Gürlek, denetimi etkisiz hale getirmek için rüşvet kullandığını iddia ettiği “kapsamlı bir suç örgütü”nden bahsetti. Bu, bakanın iddiasıdır; mahkemenin bir kararı değildir; ancak bir hükümetin kendi düzenleyici kurumları hakkında böyle bir şey söylemesi dikkat çekicidir.

“Planlı çöküş” teorisi

Utah’taki bir biyoyakıt vergi dolandırıcılığından elde edilen 133 milyon dolardan fazla parayı aklamakla suçlanan ve ABD’de hakkında dava açılan Türk iş adamı Sezgin Baran Korkmaz, bu skandal konusunda en yüksek sesli isimlerden biri olmuştur. Bu sonbaharda X'te paylaştığı bir gönderide, bunun “500.000 kişiyi mağdur eden sıradan bir fon dolandırıcılığı” değil, “ülkeyi ekonomik çıkmaza sürüklemek için kurgulanmış”, kasıtlı ve planlı bir “komplo” olduğunu yazan Korkmaz, şirketlerin yakında kredilerini geri ödemekte ve maaşları ödemekte zorlanacağını öngördü.

Bu iddianın bazı kısımları kayıtlarla örtüşüyor. Bu dolandırıcılık planı aylarca değil, yıllarca sürdü: Amiral gemisi niteliğindeki fonun getirileri, çöküşten en az 18 ay önce birikmişti. SPK, BDDK, Takasbank ve borsadaki yetkililer gözaltında; bazıları rüşvet şüphesiyle tutuklandı ve adalet bakanı bile bunu organize bir yapı olarak nitelendiriyor. Fonlarda parası sıkışan şirketler, maaş ödemelerinde sıkıntı yaşadıklarını bildirdi.

Temelsiz kalan kısım ise “kasıt” unsurudur. Hiçbir savcı, düzenleyici kurum veya bakan, kimsenin ekonomiyi çökertmeyi amaçladığını iddia etmemiştir. Suçlamalar dolandırıcılık, piyasa manipülasyonu, rüşvet ve kara para aklamadır; bunlar servet edinmeye yönelik suçlardır. İddia edilen içeriden bilgiye sahip kişilerin davranışları da sabotaj iddiasını çürütmektedir: Bir ekonomiyi çökertmek isteyenlerin, adalet bakanının ifadesine göre, dondurma öncesindeki günlerde önceden bilgi sahibi olarak piyasadan çıkarak 214 kişi ve şirketin elde ettiği 187,6 milyar liraya ihtiyacı yoktur. Zenginleşme ve ciddi ekonomik zarar bir arada görülebilse de, bu örüntüyü bir komplo teorisinden çok açgözlülük daha iyi açıklıyor.

Mesajı ileten kişinin de önemi var. Korkmaz, Avusturya’dan iade edildikten sonra 2022’de Utah’ta suçsuz olduğunu iddia etti ve buradaki davası birkaç kez ertelendi; henüz bir karar açıklanmadı. İstanbul savcıları da 2020’den beri onun tutuklanmasını talep ediyor. Paylaşımları da seçicidir: Sayan Kaya’nın peşine düşüp Borsa İstanbul başkanının istifasını talep ederken, tutuklanan kişilerden en az birini savunmuştur. Bizce onun teorisini yorumlamanın en mantıklı yolu dar bir bakış açısıyla yaklaşmaktır: bu olay organize, uzun soluklu ve sistemin içinden kişiler tarafından korunan bir olaydı; savcılar da aynı iddiada bulunuyor. Bundan, Türkiye’yi çökertmeye yönelik kasıtlı bir plana atlama ise hiçbir kanıtla desteklenmemektedir.

Özellikle, komplo söylemleri hükümet tarafından da dile getirildi. Hükümet yanlısı bir akademisyen, İsrail ve ABD’yi suçladıktan sonra paylaşımını sildi; Karar gazetesi köşe yazarı Mehmet Ocaktan ise dış güçlerin komplosu söylemlerini, içeridekiler için “trajikomik” bir bahane olarak nitelendirdi. İslamcı yazar Abdurrahman Dilipak bile, bunu Erdoğan’a karşı bir komplo olarak nitelendiren bir meslektaşına “o günler geride kaldı” şeklinde yanıt verdi.

Bunun hükümet için anlamı nedir?

İktidardaki AKP oy kaybetti, ancak çok fazla değil. Areda’nın anketine göre parti Ağustos’ta %35, Ekim’de ise %31,3 oy oranına sahipti; Eylül sonu ile Ekim başı arasında yapılan Ank-Ar anketinde ise AKP’nin oy oranı %29,3, YENİ Parti’nin ise %26,4 olarak belirlendi. Hükümet yanlısı köşe yazarı Abdulkadir Selvi, bu düşüşün 3 ila 3,5 puan arasında olduğunu tahmin ederken, Erdoğan’a yönelik desteğin ise azalmadığını belirtti.

Suçun kapsamı, oy kaymasının gösterdiği kadar dar değildir. Betimar tarafından yapılan bir ankette, katılımcıların %52,8’i –buna AKP seçmenlerinin %30,5’i de dahildir– sorumluluğun esas olarak hükümette olduğunu belirtmiş ve %70’i siyasi kurumlara olan güvenlerinin azaldığını ifade etmiştir. İsmi açıklanmayan üst düzey AKP yetkilileri, bir köşe yazarına bu olayın “seçimi kaybetmemize neden olabileceğini” söyledi. Oy kaymasının büyük bir kısmı herhangi bir muhalefet partisine değil, kararsız seçmenlere yöneldi.

Hükümetin stratejisi üç bölümden oluşuyor ve Erdoğan bunları 21 Ekim’de açıkladı: yatırımcılara ödeme yapmak, kâr edenleri yargılamak ve bunun tekrarlanmasını önlemek. Ayrıca, kendi partisinden isimlerin tutuklanmasını “biz diğerleri gibi değiliz”in kanıtı olarak sunmuş ve bunu “asla beklemeyeceğiniz kişilerin” işi olarak nitelendirmiştir. Küçük tasarruf sahiplerine hızlı bir şekilde ödeme yapmak siyasi açıdan önemlidir. Ekonomist Ali Akarca’nın Türkiye’deki seçimlere ilişkin araştırmasına göre, seçmenler ekonomik sıkıntıları cezalandırıyor ancak çoğunlukla son bir yılı dikkate alıyor; bir sonraki planlanan seçim ise Mayıs 2028’de yapılacak.

Muhalefet bunu neden bir zafere dönüştürmedi?

Muhalefet bu durumdan yararlanacak durumda değil. Mayıs 2026’da bir mahkeme, CHP’nin 2023 kongresini iptal ederek Özgür Özel’in liderlik görevini askıya aldı; Temmuz ayında ise Özel ve 90 milletvekili partiden ayrılıp YENİ Parti’yi kurdu; bu parti şu anda en büyük muhalefet grubu konumunda. Geriye kalan CHP’nin anketlerdeki oy oranı tek haneli rakamlarda seyrediyor ve seçmenlerin çoğunun tanıdığı muhalefet lideri Ekrem İmamoğlu’nun üzerinde hapis cezası ve siyasi faaliyet yasağı bulunuyor.

Parlamento bir çıkmaza girmiştir. AKP ve MHP milletvekillerinin oylarıyla, muhalefetin 13 Ekim’de ve ardından 11 Kasım’da sunduğu soruşturma önergeleri reddedilmiştir. İktidar partisinin savunduğu görüş, yargının halihazırda iş başında olduğu ve tutuklamaları yürütme organının gerçekleştirdiği için hesap verme sorumluluğunun da ona ait olduğu yönündeydi.

Muhalefet de kendine zarar verdi. Adı geçen bakanlar ve cumhurbaşkanının bir akrabasıyla ilgili en sert iddialarının bir kısmı yalanlandı ve kanıtlanamadı; bu da hükümete “iftira siyaseti” şeklinde bir karşı saldırı fırsatı verdi. Mesajları da ikiye bölündü: YENİ Parti mağdurlar için tazminat talep ederken, CHP’nin kalan kanadından Kemal Kılıçdaroğlu, Hazine’den “tek bir kuruş bile” ödenmemesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Zarar tahminleri 18 milyar dolardan Özel’in 90 milyar dolarlık rakamına kadar değişiyordu. İddiaları haber yapan gazeteciler tutuklandı ya da ev hapsine alındı; bu da iddiaların yayılmasının maliyetini artırdı.

Üstelik mağdurlar da ele alınması zor bir kitle. Birçoğu %1.000 veya daha fazla getiri peşindeydi ve MHP lideri Devlet Bahçeli, yatırımcıların riski kendileri üstlendiğini vurguladı. Serbest dolaşımdaki hisse oranları ve fon tasfiye kuralları üzerine kurulu bir finansal dolandırıcılık olayını bir pankartta özetlemek zordur. Köşe yazarı Sedat Bozkurt bu paradoksu açıkça ortaya koydu: Kriz, bir hükümeti devirmeye yetecek kadar ciddi, ancak onun yerini alabilecek inandırıcı bir muhalefet yok.

Bu daha önce de oldu mu?

Birçok kez, ve sonuçlar net bir şekilde ayrılıyor.

Vaka	Ölçek	İktidarda olanlara ne oldu?
Bankacı Kastelli, Türkiye 1982	Yüzbinlerce tasarruf sahibi	Başbakan Yardımcısı Turgut Özal istifa etti, ardından 1983 seçimlerini kazandı
İmar Bankası, Türkiye 2003	Mevduat fonu tarafından yaklaşık 6 milyar dolar ödendi	Yeni AKP hükümeti bunu “eski düzen”e karşı kullandı
Arnavutluk piramitleri, 1997	Yükümlülükler, GSYİH’nın neredeyse yarısı kadar	Ayaklanma, yaklaşık 2.000 kişi öldü, hükümet düştü
1MDB, Malezya 2009–15	Yaklaşık 4,5 milyar dolar başka yere aktarıldı	İktidar koalisyonu, 1957’den bu yana ilk kez 2018’de iktidarı kaybetti
Optimus ve Lime, Güney Kore 2019–20	Toplamda yaklaşık 2,4 milyar dolar	Uzun cümleler; yavaş aşınma, düşüş yok
Woodford, Birleşik Krallık 2019	300.000 yatırımcı çıkmaza girdi	Yasal para cezaları; siyasi bedel yok

Tablo kaynakları:

Arnavutluk, herkesin örnek gösterdiği istisnai bir durumdur ve doğru bir karşılaştırma değildir: Bu ülkedeki piramit şemaları, GSYİH’nın neredeyse yarısına ve hane halklarının çoğuna ulaşmıştı. Türkiye’nin dondurulmuş fonları ise GSYİH’nın yaklaşık %1’ini oluşturmaktadır. Malezya ise daha yakın bir uyarı niteliğindedir. 1MDB skandalı, altı on yıldır iktidarda olan bir koalisyonu devirdi; çünkü paranın izi başbakanın kendisine kadar uzanıyordu, yabancı savcılar olayı gündemde tuttu, birleşik muhalefet güvenilir bir liderin arkasında durdu ve seçimler yaklaşıyordu. Najib Razak, Aralık 2025’te 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Türkiye’nin kendi tarihi ise tam tersini gösteriyor. 1982’de bankacı Kastelli, bir bakanın görevine son verdi, ancak kariyerini sona erdirmedi. 2001’deki bankacılık çöküşü, bir hükümetin değişmesine yol açan tek Türk finansal krizidir ve bu, tek bir dolandırıcılık vakası değil, tam anlamıyla bir makroekonomik çöküş idi. Bunun ardından genellikle uzun hapis cezaları verilir: Çiftlik Bank’ın kurucusu 2025 yılında 45.000 yıldan fazla hapis cezasına çarptırıldı. Güney Kore’de Optimus şirketinin başkanı için verilen 40 yıllık hapis cezası ve İngiltere’de Woodford olayının ardından uygulanan likidite reformları da gösterdiği gibi, yeni düzenlemeler de bu eğilimi takip ediyor.

Neler izlenmeli?

Emsal olaylar, tanıdık bir senaryo ortaya koyuyor: bir avuç yönetici ve eski düzenleyici yetkilinin yargılanması, çok uzun süreli ama sembolik cezalar, fon likiditesi ve ilişkili taraflarla yapılan işlemler konusunda daha sıkı kurallar ve bu süreçten zedelenmiş olsa da ayakta kalan bir hükümet. Bizim değerlendirmemize göre bu, en olası sonuçtur ve bunu değiştirebilecek dört unsur vardır.

• Geri kazanım oranları. Tasfiye sonucunda paranın büyük bir kısmı 2028’den önce geri ödenirse, öfke azalır. Hisse senedi fonu yatırımcılarına paranın yarısı kalırsa, öfke azalmaz.
• Paranın izi. Malezya’da olduğu gibi, belgeler elde edilen kazançları halihazırda gözaltına alınanlardan daha üst düzey kişilerle ilişkilendirirse, dava daha da karmaşık bir hal alır.
• Yabancı mahkemeler. Soruşturmacılar, varlıkların izini şimdiden 36 ülkeye kadar sürmüşlerdir. Yabancı ülkelerdeki yargılama süreçlerini yönlendirmek, yurt içindekilere kıyasla daha zordur.
• Haziran 2027. MSCI’nin son tarihi, bir sonraki belirli tarihtir. Bir not indirimi, fon skandalını her bir borsaya kote edilmiş Türk şirketi ve hâlâ bu şirketlerin hisselerine sahip olan tasarruf sahipleri için kalıcı bir maliyete dönüştürecektir.

Kaynaklar 60SPK, Bianet, Euronews ve 57 kaynak daha

1. SPK (Sep 23, 2026). Tasfiye konusu fonlardaki yatırımcı sayısına ilişkin açıklama
2. SPK (Sep 17, 2026). SPK Bülteni 2026/60
3. Bianet (Sep 21, 2026). Turkey's investment fund crisis in 10 questions
4. Euronews (Sep 17, 2026). Türk piyasalarında fon skandalı: tam olarak ne oldu?
5. Gazete Oksijen (Sep 27, 2026). 131 fon tasfiye ediliyor: fonlar üzerinden borsa manipülasyonu nasıl işledi?
6. Reuters (Oct 2, 2026). Explainer: How Turkey's investment fund bubble burst
7. Bloomberg (Oct 31, 2026). Inside a billion-dollar funds collapse
8. Cumhuriyet (Oct 9, 2026). Gürlek: 214 kişi 187,6 milyar lira kazanmış
9. Anadolu Ajansı (Nov 3, 2026). Bakan Gürlek: fon soruşturmalarında kapsamlı bir suç yapılanması tespit edildi
10. Diken (Nov 9, 2026). Fon vurgunu: 464 şüpheli, 120 tutuklu
11. Ekonomim (Oct 20, 2026). Şimşek: Eylül başından bu yana fonlardan net çıkış yaklaşık 647 milyar lira
12. CNBC-e (Nov 5, 2026). Bakan Şimşek açıkladı: tasfiyedeki fonlarda 130,2 milyar ödeme yapıldı
13. Resmî Gazete (Oct 27, 2026). Resmî Gazete, 27 Ekim 2026 (7596 sayılı Kanun)
14. Endeks24 (Sep 30, 2026). BIST 100 eylülde 2008'den bu yana en sert aylık kaybı yaşadı
15. Endeks24 (Nov 5, 2026). BIST 100 zirveden yüzde 29 geriledi
16. CNBC-e (Oct 1, 2026). Borsa İstanbul'da ana endeksler eridi
17. Para Ajansı (Oct 27, 2026). SPK düzenlemesinin ardından 34 hisse yüzde 80'in üzerinde değer kaybetti
18. Endeks24 (Sep 26, 2026). Tasfiyedeki TLY fonunda 6 hisse tabanda kapanıyor
19. Endeks24 (Oct 13, 2026). Bireysel yatırımcının pay portföyü eylülde yüzde 26 azaldı
20. Endeks24 (Nov 2, 2026). Borsada yatırımcı sayısı 6,55 milyona indi
21. Endeks24 (Nov 12, 2026). Hisse fonlarından beş haftada 7 milyar TL çıktı
22. CNBC (Oct 16, 2026). MSCI freezes Turkey index changes, warns of possible downgrade
23. Turkish Minute (Nov 10, 2026). Turkey's fund crisis erodes confidence, Bank of America says
24. FXStreet (Oct 22, 2026). Turkey Consumer Confidence: 84.8 in October vs previous 91.9
25. Endeks24 (Oct 19, 2026). 2026 halka arz takviminde 3 Eylül'den beri yeni onay yok
26. Cumhuriyet (Nov 5, 2026). Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı
27. Ekonomim (Oct 22, 2026). Fatma Betül Sayan Kaya'dan fon iddialarına yanıt
28. Turkish Minute (Nov 7, 2026). Former Capital Markets Board deputy chairman among 4 jailed
29. Memurlar.net (Nov 11, 2026). BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu görevinden ayrıldı
30. CNN Türk (Nov 11, 2026). Fon soruşturması: eski Takasbank genel müdürü dahil üç tutuklama
31. Sözcü (Sep 28, 2026). AKP'nin imtiyazlı ailesi: Sayan kardeşler
32. X (Nov 2026). Sezgin Baran Korkmaz (@SezginBaran_) on X
33. Turkish Minute (Jul 19, 2022). Businessman extradited to US pleads not guilty to money laundering, fraud charges
34. U.S. Department of Justice (Jul 2022). Turkish businessman extradited from Austria to face money laundering and wire fraud charges
35. Karar (Oct 5, 2026). Bak sen şu işe: fon rezaletini de dış güçler tezgâhlamış
36. Sözcü (Nov 10, 2026). Fon krizi: Erdoğan'a komplo diyen yazara Dilipak'tan yanıt
37. Hürriyet (Oct 16, 2026). Fon rezaletinin AK Parti oylarına etkisi
38. Milli Gazete (Oct 23, 2026). Fon krizi iktidarı vurdu: son ankette dikkat çeken sonuç
39. Karar (Oct 8, 2026). Muhalefetin fon krizi önergelerine AK Parti ve MHP'den ret
40. BirGün (Nov 11, 2026). Muhalefet fon krizi araştırılsın dedi, AKP ve MHP oylarıyla reddedildi
41. Kısa Dalga (Nov 1, 2026). Muhalefet, ekonomi ve fon krizi
42. Euronews (Jul 24, 2026). Özgür Özel ve milletvekilleri CHP'den istifa etti, yeni parti kuruluyor
43. Cumhuriyet (Oct 21, 2026). Erdoğan fon krizinde üç aşamalı planı açıkladı
44. IMF Finance & Development (Mar 2000). The Rise and Fall of Albania's Pyramid Schemes
45. The Star (Dec 26, 2025). 1MDB verdict: Najib gets 15 years' jail plus RM11.4bil fine
46. The Korea Times (Jul 14, 2022). 40-year prison term finalized for Optimus CEO
47. Financial Conduct Authority (Aug 2025). FCA fines over Woodford Equity Income Fund
48. hisse.net (Oct 2026). 1982 Banker Kastelli krizinden 2026 fon soruşturmasına
49. Hürriyet Daily News (2025). 11 fined 25.6 billion Turkish liras for looting İmar Bank accounts
50. Bianet (Feb 3, 2025). Çiftlik Bank kurucusu Mehmet Aydın'a 45 bin 376 yıl hapis cezası
51. Evrensel (Sep 30, 2026). Fon soruşturması AKP kulislerinde: seçim kaybettirebilir
52. Politikam (Nov 12, 2026). Areda Survey Ekim 2026 seçim anketi
53. BirGün (Nov 1, 2026). Son seçim anketlerinde partilerin oy oranı
55. Ekonomist (Nov 2026). Erdoğan: hiç ummadığınız insanlar bu işlerin içerisine girmişler
56. Ekonomim (Nov 10, 2026). Fon soruşturmasında şimdiye kadar neler oldu?
57. NTV (Sep 2026). Ekrem İmamoğlu'na 2 yıl 1 ay hapis cezası
58. Economic Research Forum (Aug 2017). Economic voting in Turkey (ERF Working Paper 1128)
59. BirGün (Oct 2026). Bahçeli'den fon vurgunu açıklaması
60. Aydınlık (Oct 2026). Kılıçdaroğlu'ndan fon krizi açıklaması
61. Velev (Oct 2026). Fon soygunu şirketleri vurdu: maaş ödemekte zorlanıyorlar

Son güncelleme: 13 Kas 2026. Bu yazı bu kaynaklardaki haber ve verilere dayanıyor; metindeki bağlantılar en önemlilerine gider.

Bu yazıdaki araçlar

Atlas

Makaleleri görsel olarak haritalayan ve her yanıtı geldiği pasaja bağlayan yapay zekâ araştırma çalışma alanı.

Bu yazıda geçiyor

Araştırma ve yapay zekâ aramasıÜcretsiz plan