Het maanplan van NASA heeft zojuist een omweg via de baan om de aarde gekregen

Je hebt het vast wel eens meegemaakt: je opent een livestream, ziet twee astronauten uit een luchtsluis zweven en realiseert je een uur later dat je nog steeds aan het kijken bent. NASA+ had precies zo’n verslaggeving gepland voor een ruimtewandeling waarbij Anil Menon en Joshua Kutryk een uitrolbaar zonnepaneel op het ruimtestation installeren. Het grotere nieuws kwam op 23 oktober 2026 vanuit het Kennedy Space Center, waar leidinggevenden van het ruimteagentschap de route terug naar de Maan bijstelden. Artemis III wordt nu een testvlucht: vier astronauten zullen in 2027 in een baan om de aarde vliegen om systemen uit te proberen waarvan toekomstige maanlandingen afhankelijk zijn, en Artemis IV is de missie die de eerste landing zal uitvoeren.

Dat is waarom NASA momenteel in het nieuws is: een druk station, een herzien maanplan en een toenemende afhankelijkheid van commerciële partners kwamen allemaal in dezelfde paar weken aan de orde.

Wat is er nu eigenlijk veranderd bij Artemis?

In het Artemis III-plan oefenen astronauten het rendez-vous en het koppelen tussen de Orion-capsule en testversies van commerciële maanlanders van SpaceX en Blue Origin. Tijdens die vlucht landt niemand op de maan, en juist daarom is deze vlucht van belang voor de landing die daarna volgt. NASA heeft ook SpaceX gekozen om twee Starlink-minilaserterminals aan boord van Orion te leveren, waarmee 4K-beelden en -video naar het Johnson Space Center zullen worden verzonden.

Het ruimteagentschap is nog steeds van plan om tegen 2028 Amerikaanse astronauten terug te brengen naar het maanoppervlak. Dat doel blijft staan, maar de test in een baan om de aarde voegt nog een extra stap toe vóór de landing, waardoor er minder ruimte is voor misstappen. Wat nog niet vaststaat, is of het tijdschema haalbaar is, en de meest waarschijnlijke onzekere factor is de gereedheid van de lander, wat met deze baantest juist moet worden onderzocht.

De cijfers achter de krantenkoppen

• 5,92 miljard dollar: de waarde van het Commercial Crew-contract van SpaceX, dat nu 17 missies omvat tot en met 2030
• 946 miljoen dollar: het extra bedrag dat de kosten van Crew-15, Crew-16 en Crew-17 dekte
• 16: bedrijven die zijn geselecteerd om logistieke ondersteuning te bieden aan NASA
• Meer dan 6.300 pond: voorraden en apparatuur aan boord van de 35e bevoorradingsvlucht van SpaceX
• 1 miljard dollar: het maximale bedrag dat de NASA aan lanceringen bij alle aanbieders zou kunnen besteden

Al met al blijkt uit deze contracten dat NASA optreedt als een inkoper die betalingen verricht voor vluchten, vracht en lanceringen. Dus als er een nieuwe missie wordt aangekondigd, kijk dan even welke leverancier deze uitvoert.

Waarom nu? Omdat de NASA een afnemer is geworden

NASA koopt steeds vaker diensten in, zoals bemanningsvervoer, vrachtvervoer en communicatierelais, in plaats van zelf de voertuigen aan te schaffen. NASA heeft nu haar definitieve offerteaanvraag gepubliceerd, waarin de sector wordt uitgenodigd om plannen in te dienen voor commerciële ruimtestations in een lage baan om de aarde.

Een opdrachtgever staat of valt met zijn budget, en het Congres stelt dat van de NASA elk jaar vast, waarbij de prioriteiten verschuiven tussen bemande ruimteverkenning en wetenschappelijk onderzoek. Kosten hebben plannen al eerder op hun kop gezet: in 1972 schrapte de NASA haar „Grand Tour”-plan grotendeels vanwege de verwachte kosten, die op 1 miljard dollar werden geraamd, en stelde in plaats daarvan voor om twee ruimtevaartuigen te lanceren.

Wat betreft het tekort aan middelen en personeel is er weinig bewijs. Uit de documenten blijkt wel dat er veranderingen in het leiderschap hebben plaatsgevonden, zoals nieuwe directeuren bij de Marshall- en Armstrong-centra en de aanstelling van Christina Koch als waarnemend adjunct-hoofdingenieur, maar er wordt niets vermeld over het personeelsbestand of over een eventueel tekort aan middelen. Deze veranderingen zijn onderdeel van het normale personeelsverloop en geven geen uitsluitsel over de vraag of het agentschap onderbezet is.

Onze mening: door diensten in te kopen kan NASA meer vluchten uitvoeren met minder eigen voertuigen, maar hierdoor wordt de planning van het agentschap afhankelijk van die van zijn leveranciers. Beschouw elke aangekondigde datum evenzeer als een belofte van een leverancier als van NASA zelf, en let op de volgende begrotingsstrijd voor het eerste echte teken van spanning.

Heeft SpaceX de NASA nog nodig?

Ars Technica stelde in oktober 2026 dat SpaceX NASA niet langer nodig heeft, waardoor het agentschap kwetsbaar is geworden. Het medium meldde ook dat SpaceX aan NASA heeft laten weten dat het van plan is om tegen 2030 of eerder te stoppen met vluchten met de Crew Dragon.

Isaacman stelde het tijdens zijn hoorzitting voor de Senaat duidelijk: SpaceX en andere leveranciers zijn aannemers, en NASA is de klant. [5] Het feit dat commerciële partners de vluchten uitvoeren, betekent niet dat het agentschap buiten beeld raakt, want het is nog steeds NASA die deze missies aankondigt, financiert en beheert.

Onze interpretatie: NASA is voor bemanning, communicatie en lanceringen afhankelijk van SpaceX, terwijl er weliswaar wordt gemeld dat SpaceX zich zou kunnen terugtrekken, maar dit is niet bevestigd. Deze afhankelijkheid is een risico om in de gaten te houden, geen vaststaand feit.

Waar de belasting zich het eerst manifesteert: de wetenschap

Wij denken dat wanneer NASA oude ruimtevaartuigen tot het uiterste drijft, dit het eerst merkbaar is op wetenschappelijk gebied. Briony Horgan, planetair wetenschapper aan de Purdue University, zegt dat de drang naar snellere, goedkopere missies het veel moeilijker maakt om goed wetenschappelijk werk te leveren. De missie van Rob Lillis, waarbij twee ruimtesondes worden ingezet om te onderzoeken hoe de zonnewind Mars beïnvloedt, balanceert op de grens van wat nog net voldoende is voor goede wetenschap.

Odyssey en MRO sturen gegevens door van alle NASA-rovers, en beide waren bedoeld om slechts een paar jaar mee te gaan. Het grootste risico voor Odyssey is dat de stuwstof voor de oriëntatie opraakt, aangezien er geen brandstofmeter is om aan te geven hoeveel er nog over is. NASA verloor ook de 11 jaar oude MAVEN-orbiter toen deze onverwachts het zwijgen oplegde nadat hij aan de achterkant van Mars zijn stroomvoorziening verloor. Paul Fieseler, hoofdingenieur van de MRO, schrijft het voortbestaan van de MRO toe aan een grotere batterij en extra stuwstof bij de lancering.

NASA heeft Blue Origin ingehuurd om een speciale Mars-relaissatelliet te bouwen die andere ruimtevaartuigen zal ondersteunen. Totdat deze klaar is, vormt de relaiscapaciteit een reëel risico. Bij Voyager 2 zien we hetzelfde voorbeeld van het uitputten van oude apparatuur: tijdens een operatie die NASA ‘Big Bang’ noemde, heeft het team de instellingen van de sonde aangepast, zodat deze nog een jaar lang wetenschappelijk onderzoek kan blijven verrichten.

Wat dit betekent als je het volgt

Voor de meesten van ons komt deze verandering tot uiting in live-uitzendingen op NASA+ en de NASA-website: ruimtewandelingen, lanceringen, landingen in zee en persconferenties. Een SpaceX Dragon-vrachtruimteschip is op 15 oktober 2026 aangemeerd en zal naar verwachting half november 2026 terugkeren naar de aarde. Het agentschap organiseert van 6 tot en met 8 november ook de MAX POWER-beurs in het Kennedy Space Center, dus noteer die datum alvast in je agenda.

Sommige dingen zijn gewoon leuk: je kunt je naam naar Titan sturen via de Dragonfly-missie. [3] In het onderzoek op het ruimtestation wordt gekeken naar het verminderen van stress tijdens lange ruimtevluchten, en onlangs zijn vier vrijwilligers na 378 dagen uit een gesimuleerde Mars-habitat naar buiten gelopen.

Als je aan door de NASA gefinancierd onderzoek werkt, zullen de veranderingen waarschijnlijk via contracten en de reikwijdte van de missie tot je doordringen. Om te controleren of er updates zijn, zoek je naar gedateerde mededelingen op de NASA-website en op NASA+, en vergelijk je deze vervolgens met informatie van onafhankelijke bronnen. Controleer de datum op elke NASA-pagina voordat je erop vertrouwt.

Waar moet je dan op letten?

Naar onze mening zullen de komende weken een gestage stroom van gebeurtenissen op het ruimtestation met zich meebrengen, waaronder de ruimtewandeling en de terugkeer van de Dragon. Vertragingen komen vaak voor, dus beschouw de data als streefdata. De landing in 2028 zal doorgaan of worden uitgesteld, afhankelijk van de gereedheid van de lander, en de koppelingstests van Artemis III zijn het signaal om in de gaten te houden. Uit de voorstellen voor commerciële ruimtestations zal blijken of de opvolgers van het ISS klaar zijn voordat het station buiten gebruik wordt gesteld, dus let op de winnaars en de tijdschema’s. Houd je nieuwsfeed in de gaten voor berichten dat NASA verder kijkt dan de Crew Dragon, want dan wordt de kwestie van de afhankelijkheid pas echt actueel.

Bronnen 8NASA, Wired, Shattered en nog 5 bronnen

1. NASA (Oct 26, 2026). Week Begins with Robotics Prep for Spacewalk and Advanced Research - NASA. Mark A. Garcia
2. NASA (Oct 23, 2026). NASA Shares Artemis Acceleration Plans for Moon Missions - NASA. NASA Communications
3. NASA (Jan 2, 2026). 2026 News Releases - NASA
4. Wired (Oct 27, 2026). NASA’s Oldest Martian Spacecraft Have Been Running for Decades. Here’s How. Meghan Bartels
5. Shattered (Oct 29, 2026). SpaceX NASA: $946M Crew Deal, Leverage Debate [2026]. Dr. Elena Marchetti
6. NASA (Dec 7, 2022). NASA News. Brian Dunbar
7. NASA Science (Dec 5, 2017). Voyager 2: First To Visit All Four Giants — NASA Science. Alicia Cermak
8. Engadget (Aug 11, 2026). NASA updates Voyager 2 to extend the 1977 probe's lifespan yet again - Engadget. Mariella Moon

Laatst bijgewerkt op 1 nov 2026. Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving en data uit deze bronnen; de links in de tekst verwijzen naar de belangrijkste.